นพ. บุญส่ง เลขะกุล

เสียงเรียกร้องจากพงไพร

นกสวน

พวกนกกระจิบ (Tailor birds)
นกกระจิบเป็นนกเล็กๆ พวกหนึ่งที่รู้จักใช้ปากเย็บขอบใบไม้ด้วยเยื่อใยไม้ทำให้เป็นกรวยรังแล้วคาบเอาเยื่อใย ปุยนุ่นและฝ้ายมารองรัง เสร็จแล้วก็วางไข่ฟองเล็กๆ โตกว่าไข่จิ้งจกเล็กน้อย เพราะมันเป็นนกช่างเย็บฝรั่งจึงเรียกมันว่า Tailor birds แต่คนไทยชอบเรียกว่านกกระจิบตามสำเนียงที่มันร้องถี่ๆ ว่า “กะจิ๊บ กะจิ๊บ กะจิ๊บ” มักพบตามไร่สวนทั่วไป
นกกระจิบมีแต่ในประเทศโซนร้อนราว 7 ชนิด และมีในประเทศไทยถึง 5 ชนิด แต่ที่เราพบเห็นกันบ่อยคือ นกกระจิบธรรมดา ซึ่งบางทีก็เรียกกันว่านกกระจิบ เพราะได้ยินมันร้องบอกชื่อตามในสวนทั่วไปทุกหนทุกแห่ง ตัวมันเล็กมาก และมักหากินอยู่ในพุ่มไม้จึงมักมองมันไม่ใคร่เห็น
นกกระจิบธรรมดานี้ในฤดูผสมพันธุ์ (คือฤดูฝน) ตัวผู้จะมีขนหางเส้นกลางคู่หนึ่งยาวยื่นเลยขนหางอื่นๆ ออกไป มันชอบกระดกหางตั้งขึ้นไปเป็นทีๆ นกกระจิบสวนมีขนที่หน้าผากเป็นสีแดง ผิดจากนกกระจิบดง ที่บนหัวเป็นสีแดงถึงท้ายทอย นกกระจิบสวนร้องดัง “กะจิ๊บ กะจิ๊บ” แต่นกกระจิบดงร้องดัง “กรี๊ กรี๊ กรี๊” เป็นเสียงยาวๆ นกกระจิบดงเวลาตื่นเต้นเข้าก็มักพองขนคอให้เป็นขนสีดำๆ ที่คอและหน้าอก
นกกระจิบตัวเล็กมากก็จริง แต่ถ้ามีนกอื่นหรือจิ้งเหลน กิ้งก่า หรือแม้แต่แมวเดินเข้าไปใกล้รังหรือลูกของมัน มันจะบินเข้าไปใกล้ทำท่าจะจิก และขับไล่ศัตรูให้ไปเสียให้พ้น น่าชมนัก

พวกนกกาฝาก
เป็นนกชนิดที่เล็กที่สุดพวกหนึ่ง เล็กเท่านกกระจิบ แต่ตัวป้อมกว่า หางสั้นกว่า ปากสั้นกว่า ส่วนมากชอบกินลูกกาฝากชนิดต่างๆ บางชนิดชอบกินลูกตะขบและลูกไม้เล็กๆ อื่นๆ รวมทั้งหนอนและแมลงเล็กๆ นอกจากนี้มันยังชอบดูดน้ำหวานจากดอกไม้กินด้วย ธรรมชาติได้ทำให้มันมีลิ้นเป็นหลอดคล้ายกับหลอดดูดโอเลี้ยงสำหรับดูดน้ำหวานจากดอกไม้
รังส่วนมากทำเป็นกระเป๋าแขวนอยู่ใต้กิ่งไม้เล็กๆ ซึ่งมีใบไม้ใบใหญ่ๆ 2-3 ใบปิดกันฝนอยู่เบื้องบนรังด้วย รังนั้นทำด้วยใบไม้ใบหญ้า ปุยนุ่น ฝ้าย ใยไม้ ยึดให้ติดกันด้วยใยแมงมุงแมลงไหม มีรูเป็นสำหรับพ่อแม่นกเข้าไปกกหรือคาบอาหารมาป้อนลูกอยู่ทางด้านข้างตอนบนๆ หน่อยหนึ่ง นกกาฝากมีในเมืองไทย 10 ชนิดด้วยกัน

กา (Crows, etc.)
นกในจำพวกกานี้มีปากหนาและคมชอบกัดกินเนื้อสัตว์เล็กๆ ต่างๆ เป็นอาหาร แมลงมันก็ชอบ สัตว์ตายมันก็กินที่พบเห็นตามไร่สวนก็มี

กา (Jungle Crow)
ใครๆ ก็รู้จักกันดีมาตั้งแต่เด็กๆ เพราะมันชอบร้องบอกชื่อของมันเองว่า “กา กา” อยู่เรื่อยๆ สีทั่วตัวของมันดำสนิท และใครๆ ก็ชอบพูดเปรียบเปรยกันอยู่เสมอว่า “ใจดำเหมือนกา” กาเป็นนกขี้ลักขี้ขโมยและเป็นนกที่ฉลาดมาก รู้จักเก็บอาหารไปซ่อนไว้กินในวันหลัง
กาป่าชอบกินกิ้งก่า งูเขียว กบ เขียด ลูกนกต่างๆ แมลงและหนอน กาป่าบางตัวเปลี่ยนนิสัยมาหากินเศษอาหารตามในเมือง อีกาตาไวมาก เห็นใครจ้องดูหรือทำท่ายิงมันมักเห็นก่อนและรีบบินหนีไป ถึงจะฉลาดอย่างไรก็ยังโง่และแพ้รู้ดุเหว่า ปล่อยให้นกดุเหว่าตัวเมียแอบไปวางไข่ในรังของตน กาต้องฟักและเลี้ยงลูกนกดุเหว่าจนโต น่าขันนัก

กาแวน (Racket-tailed Treepie)
ดูคล้ายกับแซงแซว แต่หางไม่แฉก และมีปากหนามาก
นกกางเขนบ้าน (Magpie Robin)
นกกางเขนบ้าน ตัวผู้หัวและบนตัวสีดำเข้ม แต่ตัวเมียสีเทาๆ ปีกสีดำมีแถบขาว เป็นลักษณะสำคัญของนกนี้ นกกางเขนบ้าน เป็นนกนักร้องที่ร้องเพลงเพราะที่สุดในจำพวกนกตามละแวกบ้าน และมักร้องเปลี่ยนเพลงเปลี่ยนทำนองไปได้ไม่ใคร่ซ้ำกัน ส่วนมากมักพบอยู่ในหมู่บ้าน แต่บางครั้งก็พบห่างไกลออกไป ชอบลงหากินแมลงตามพื้นดิน ชอบกระโดดและหันตัวไปมาอย่างว่องไว หางของมันมักกระดกขึ้นไปตั้งชันบนหลังตอนเช้าๆ เย็นๆ นกนี้จะบินขึ้นไปเกาะบนยอดจั่ว บนยอดเสาธงหรือมุมหลังคาบ้าน แล้วร้องเพลงแล้วร้องเพลงเล่า เพื่อประกาศความเป็นเจ้าถิ่น ไม่ให้นกกางเขนบ้านตัวอื่นรุกล้ำเข้าไปหากินในเขตของตน เป็นนกที่รักถิ่นมากนกหนึ่ง นกกางเขนบ้านทำรังตามโพรงไม้ ซอกตึก ซอกหลังคาบ้าน ในศาลพระภูมิเจ้าที่ เวลาเจ้าของบ้านมาจุดธูปเทียนไหว้พระภูมิ มันก็บินไปเกาะดูอยู่ที่กิ่งไม้ห่างๆ พอคนกลับไปแล้วมันก็ลงมาดูว่าของที่เขามาเซ่นเจ้านั้นจะมีอะไรที่มันพอจะจิกกินได้บ้าง เป็นนกที่ดัดแปลงชีวิตให้เข้ากับสังคมของคนได้มาก

นกกางเขนดง (White – rumped Shama)
นกกางเขนดง (ตัวผู้หัวดำ ตัวเมียหัวสีน้ำตาล) เป็นนกนักร้องที่ร้องเพลงเพราะที่สุดในจำพวกนกที่อยู่ตามป่าดงร้องได้หลายเพลง เพลงหนึ่งแล้วเพลงหนึ่งเล่าไม่ใคร่ซ้ำหรือเหมือนกัน นกนี้ชอบอยู่ตามป่าที่ไม่ทึบนัก ตามปกติชอบเกาะตามต้นไม้ร่มๆ เบื้องล่าง สูงจากพื้นราว 4-5 เมตร ชอบหากินหนอนและแมลง บางทีก็ลงไปหากินแมลงตามพื้นดิน

นกเขียวก้านตอง (Leaf – birds)
เป็นนกขนาดกลางซึ่งมีขนแทบทั้งตัวสีเขียวเข้มอย่างกับสีของใบไม้ ทุกๆ ชนิดมีขนาดเล็กกว่านกปรอดสวน นกนี้ชอบพากันบินไปหากินเป็นฝูงน้อยๆ ราว 4-8 เที่ยวหาแมลงและหนอนตามใบไม้กิน ลูกไม้เล็กๆ หลายชนิดมันก็กิน มดแดงมันก็ชอบกิน เวลาที่มันหากินนี้น่าดูมาก คือบางทีมันเกาะกิ่งไม้ด้วยเท้าทั้งสองแล้วขยับตัวหมุนขึ้นๆ ลงๆ ไปรอบๆ กิ่งไม้ จะขยับหมุนไปทางไหนก็ดูแคล่วคล่องว่องไวคล้ายกับนักห้อยโหนตัวยง นกเขียวก้านตองชอบเอาปากและหัวเข้าไปค้นหาตัวแมลงในดอกไม้บาน ฉะนั้นหัวของนกนี้จึงเป็นประโยชน์ในการกระจายของเกสรดอกไม้ ให้ผสมพันธุ์จากดอกหนึ่งไปดอกหนึ่ง หรือจากต้นหนึ่งไปยังต้นอื่นๆ
นกเขียวก้านตองหลายชนิดร้องเสียงกลมกล่อมไพเราะมากนักเลี้ยงนกหลายคนชอบจับไปเลี้ยงเป็นนกกรงสำหรับไว้ฟังเสียงเพลง
นกเขียวก้านตองทำรังเป็นรูปถ้วยหรือเป็นรูปเปลญวณหย่อนๆ ด้วยใบหญ้าแห้ง รากฝอยของไม้ ยึดสานให้เป็นรูปรังด้วยใยแมงมุมและแมงไหม รังนี้มักจะแขวนห้อยอยู่ตรงปลายกิ่งไม้ซึ่งมักจะสูงจากพื้นดิน ในเมืองไทยมีอยู่ 6 ชนิดแต่ที่พบบ่อยๆ ตามไร่สวนมี 2 ชนิด ดังที่เห็นในภาพนี้

นกเขียวก้านตองหน้าผากสีทอง (Gold – fronted Leafbird)
ชนิดนี้ตัวผู้ตัวเมียเหมือนกันมาก แต่ตัวผู้มีแถบเหลืองรอบๆ แถบดำใต้คอ ตัวเมียไม่มีแถบเหลืองดังกล่าว

นกเขียวก้านตองปีกสีฟ้า (Blue – winged Leafbird)
ชนิดนี้ที่ขอบปีกเป็นสีฟ้า ตัวผู้ใต้คอเป็นสีดำ

Advertisements

Single Post Navigation

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: